Lakenhandelaar te Luik, Leonardus de Rocourt, familieband via "de Brabant"

Een mogelijk verwant familielid betreft Leonard de Rocourt. Hij was lakenhandelaar en burger (poorter) van de stad Luik. Na zijn overlijden wordt Leonard vernoemd in het wezenregister van 14 juni 1581. 

Transcriptie:

Eudem Die Decima quarta

Dedimus Clementie quatuor et Gectrudj duorum
anoru vel circiter prolibus quondam Leonardi
de Rocourt drapparii et cuus Leodien ac Marie
de Mollin superstilis coningum dum ipse Leonardus
vineret legittimorum Joannem de Rocourt moderunt
maritum eiusdem Marie huatas et Egidium de Flaron
consanguinem ex parle matas vidles qui
iureerunt necno Joannem Piron One leorens
dicharum prolium cognatum ex parte patris absi
et eorum quemlibet insolidum. In tutores et jurator
ad bona et lires comittum Smarum in quod abutem

Vertaling:

Op de veertiende dag (juni 1581).

Wij hebben voor Clementia en Gertrude, kinderen (van respectievelijk vier en twee jaar oud, of daaromtrent) van wijlen Leonardus de Rocourt (lakenhandelaar en burger van Luik) en zijn weduwe Marie de Mollin, aangesteld als voogden en beheerders van de goederen en zaken van de genoemde kinderen: Johannes de Rocourt (de echtgenoot van de eerdergenoemde Marie) en Egidius de Flaron (een verwant van moederszijde), die de eed hebben afgelegd; alsook Jean Piron (een verwant van de genoemde kinderen van vaderszijde), gezamenlijk en afzonderlijk handelend.

Na het overlijden van lakenhandelaar Leonardus de Rocourt, is zijn weduwe Marie de Mollin blijkbaar hertrouwd met Joannes (Jean) de Rocourt. Interessant is dat Marie later nogmaals is getrouwd met Jean (Johannes) de Brabant (Genealogie Recourt). Zeer waarschijnlijk was deze Joannes de Brabant familie van Jacobus de Brabant, die voogd was van de zoon van voorvader Theodorus de Rocourt. Dit maakt het waarschijnlijk dat Theodorus, Leonardus en Johannes de Rocourt directe familieleden waren.

Leonardus en zijn vrouw Marie de Mollin worden reeds in 1579 vernoemd in het wezenregister van Luik: 

Transciptie (met Transkribus, model Titan II):

Vigesima Octava Augusti '79

Dedimus Johannes etatis septem amorum vel
circiter filio quond Gregorius Dickghoens
Le pesheur cuus Leodien et Emilie compt
dum vineret legitimorum Leonardum de
Roucourt cuus leod maritum Marie de
Mollin neptis germane ex parle patris
dicti minoremus presentem qui juravit
ad bona et lires.

Vertaling uit het Latijn (Google Translate):

28 augustus 1579

Wij hebben voor Johannes — ongeveer zeven jaar oud, zoon van wijlen Gregorius Dickghoens (visser, burger uit Luik) en wijlen Emilie — aangesteld als voogd over de minderjarige: Leonardus de Roucourt (burger uit Luik), echtgenoot van Marie de Mollin (een volle nicht van vaderszijde van de minderjarige); de benoemde was aanwezig en legde de eed af met betrekking tot de bezittingen en het beheer van de voogdij.

Wezenregister stamouders Theodorus de Rocourt en Elizabeth (1583)

 

In de komende blogs worden repectievelijke folio's uit het Luikse wezenregister geanalyseerd. We starten met de folio die betrekking heeft op stamouders Elisabeth (achternaam onbekend) en Theodorus de Rocourt. De akte is gedateerd op 6 juli 1583 en met referentie: volume 70 folio 9 verso.

De transcriptie met het programma van Transkribus met lichte aanpassingen (achternaam) is alsvolgt:

adem die
Dedimus Theodrico etatis trium annorum aut
arciter filio q Theodrici de Rocourt calcificis
oppidi hassellen et Elyzabethe superstitis coniugum
du ipse Theoꝰ vineret timorum eandem
matrem absentem necnon Lambertum de
Rocourt patrum et Jacobum de Brabantia sororum
dicti q Theodrici patris putes etc qui jurarunt
comittentes et reption juramenti quo ed matrem
absen Commissaris Hassellen etc.

Met Google translate krijgen we de volgende vertaling: 

Op dezelfde dag verleenden wij [rechten] aan Theodoric – ongeveer drie jaar oud –, zoon van wijlen Theodoric de Rocourt (kalkmaker in de stad Hasselt) en diens weduwe Elizabeth. De genoemde Theodoric had bij leven zijn moeder (die afwezig was) als voogdes aangewezen, evenals Lambert de Rocourt (de broer van zijn vader) en Jacobus de Brabant (de echtgenoot van zijn vaders zuster, zwager); zij legden ten overstaan van de commissarissen van Hasselt enz. de ambts- en aanvaardingseed af met betrekking tot de afwezige moeder.

Deze akte uit het Luikse wezenregister bevat dus veel genealogische informatie.

(1) Stamvader Theodorus de Rocourt was kalkbrander te Hasselt (en geen schoenmaker zoals eerder verondersteld). In de 16e eeuw was calcificis de officiële Latijnse term die in schepenakten en kerkregisters in het Prinsbisdom Luik (waar Hasselt toen onder viel) werd gebruikt voor een kalkbrander of kalkmeester.

- De ambachtsman: Een calcifex (Latijn voor kalkmaker/kalkbrander) was verantwoordelijk voor het omzetten van ruwe kalksteen (vaak via de Maas aangevoerd uit de regio Luik of Namen) naar bruikbare ongebluste kalk.
- Kalk als cruciale grondstof: In de 16e eeuw beleefde het Belgische Hasselt een periode van stedelijke ontwikkeling. Kalk was onmisbaar voor de lokale bouw: het werd gemengd met zand en water om de mortel (metselspecie) te maken voor de stenen huizen, stadsomwallingen en kerken (zoals de Sint-Quintinus kathedraal).

Hoewel er geen intacte bovengrondse monumenten van zijn overgebleven zoals in Nederland, was de locatie van dit ambacht in Hasselt destijds gebonden aan strikte logistieke en veiligheidsregels: Buiten de eerste stadsomwalling of nabij de waterpoorten: Kalkovens waren extreem brandgevaarlijk door de constante hoge temperaturen en de opslag van brandhout of houtskool. Ze lagen daarom bijna altijd aan de rand van de stad of net daarbuiten. Aanvoer via de Demer: De ruwe kalksteen werd via het water (de rivier de Demer en de stadsgrachten) Hasselt binnengebracht. De ovens stonden dan ook strategisch opgesteld nabij de waterwegen om zware transporten over land te minimaliseren.

(2) Theodorus was gehuwd met Elisabeth, waarvan de achternaam helaas ontbreekt. Haar zoon Theodorus was 3 jaar en dus rond 1580 geboren. Hij is later getrouwd en heeft minimaal 2 kinderen in Hasselt gekregen met zijn vrouw Anna Stas. Dierick van Rockourt is verhuisd naar Halen en na het overlijden van zijn eerste vrouw hertrouwd met Maria Claes. 

(3) Vader Theodorus had een zus die getrouwd was met Jacobus de Brabant. Tevens had hij een broer: Lambertus de Rocourt. Jacobus en Lambertus zijn samen met de moeder als voogden van Dierick aangesteld. 

AI en Agatha ondersteunen bij vervolgonderzoek wezenregister van Luik.

Meer tijd om weer aan de De Rocourt genealogie te werken. Nu ruim 10 jaar verder ondersteunt AI bij het in kaart brengen van de voorouders. De eerste stap is het verder uitpluizen van de Luikse wezenregisters. Deze registers geven aanvullende familieverbanden in de periode dat er nog geen kerkregisters waren (voor ca 1600). In 2012 is reeds het gezin Theodorus de Rocourt, getrouwd met Elisabeth NN, in kaart gebracht. Zij zijn tot nu de eerste voorouders. Theodorus, afkomstig uit Luik, was kalkmeester te Hasselt en overleed in 1583. Zijn zoon, ook Theodorus, was toen 3 jaar oud. Zie de Geneanet online stamboom voor de volledige familieverbanden. 

In Luik waren zowel de Échevins de Liège als de Officialité de Liège bevoegd bij voogdijen van wezen. De Échevins (wethouders) konden onder andere voogden aanwijzen en de verkoop/verhuur van goederen van wezen regelen; deze bevoegdheden werden gedeeld met de Officialité.

Voor ons onderzoek naar Theodorus de Rocourt is daarom de Officialité van Luik bijzonder interessant. De huidige inventaris daarvan loopt van 1306–1796 en bevat onder meer een aparte afdeling Aliénation de biens d'orphelins (verkoop/vervreemding van goederen van wezen). AGATHA – Inventaris Officialité de Liège

Voor de Officialité de Liège is de relevante inventaris:

AGATHA – Officialité de Liège, inventaris T10/7

De inventariscode is T10/7. De Officialité had expliciet de bevoegdheid om voogden voor minderjarige wezen te benoemen en toezicht te houden op hun goederen.

De online alfabetische naamtafel is doorzocht met ChatGTP. De officiële AGATHA-inventaris bevestigt dat dit Annex 1 / T13 is: de alfabetische tabel van personen in de mambournies van de registers 2–86, over 1502–1602. De tabel is in 1929 door Émile Fairon voltooid en staat nu als PDF online. Onder de letter R staan rechtstreeks de volgende de Rocourt/Rocourt-vermeldingen in de periode 1530 - 1598 (Agatha weblink):

Jaar	Naam [*=scan in dossier, # aanvraag]	Registerreferentie
1530	Simon de Rocourt	vol. 17, f°132v [#]
1546	Simon de Rocourt alias la Masse	vol. 31, f°4v [#]
1553	Martin de Rocourt, le charpentier (timmerman)	vol. 39, f°140v [#]
1555	Laurent de Rocourt × Aleyde le Drou	vol. 41, f°66v [#]
1566	Jean Louis de Rocourt, bierbrouwer	vol. 52, f°34v [#]
1566	Louis de Rocourt dit Massa × Bartholomée	vol. 52, f°69v [#]
1566	Françoise de Rocourt dite Massa × Martin Bastin	vol. 52, f°69v
1566	Marie de Rocourt × Gilles de Verdang	vol. 52, f°69
1569	Marie de Rocourt × Gilles de Verdang	vol. 55, f°54
1574	Philippe de Rocourt × Catherine de Sart	vol. 60, f°192 [#]
1574	Catherine de Rocourt × Louis de Lonchin	vol. 59, f°136v
1576	Renier de Rocourt (bierbrouwer) × Jeanne Hermanni	vol. 63, f°38 [*]
1579	Henri de Rocourt (clouteur, spijkermaker) x Marie	vol. 65, f°102 [*]
1579	Jean (Johannes) de Rocourt	vol. 66, f°65 [*]
1579	Léonard de Rocourt × Marie de Mollin	vol. 66, f°27v [*]
1580	Jean de Rocourt × Béatrice (charpentier, timmerman)	vol. 67, f°38v [*]
1580	Lambert de Rocourt x Anne de Bernimollin	vol. 67, f°3v [*]
1580	Philippe de Rocourt (poorter) × Marguerite	vol. 66, f°132v [*]
1580	Jeanne de Rocourt × Jacques de Raibout	vol. 66, f°132v [*]
1581	Léonard de Rocourt (lakenhandelaar) × Marie de Mollin	vol. 67, f°131v [*]
1582	Jacques (Jacobus) de Rocourt	vol. 68, f°99 [*]
1583	Théodore de Rocourt (kalkmaker) × Elisabeth	vol. 70, f°9v [*]
1586	François de Rocourt × Jeanne de Fraisne	vol. 72, f°124
1587	Anne de Rocourt × Nicolas de Lymbourgh	vol. 73, f°148v
1587	Ide de Rocourt × Henri de Malaxhe	vol. 74, f°51v
1588	Jacques de Rocourt	vol. 75, f°18v
1589	Philippe de Rocourt alias de Licques	vol. 76, f°21
1591	Jean Collard de Rocourt × Marie Ralet	vol. 78, f°2v
1595	Nicolas de Rocourt	vol. 82, f°68
1596	Jean de Rocourt alias Mirlant	vol. 82, f°174v
1598	Catherine de Rocourt × Noël Furno	vol. 84, f°42v

Het bijzondere is dat bij een aantal wezenregisters ook de beroepen zijn vermeld. Het betreft o.a. een spijkermaker (cloutier), timmerman (charpentier) en kalkmeester (calcifex). Ze behoorden tot de solide stedelijke middenklasse van Luik. Ze vormden een economisch netwerk binnen het gezin: de één maakte de spijkers en de anderen bouwden de stad. 

In het Luik van de 16de eeuw hielden de gilden toezicht op de wezen van hun leden. Als een meester-ambachtsman stierf, zorgde het wezenregister (in samenwerking met het gilde) ervoor dat:

- De zonen hun leerwerktrajct (het ambacht) konden voortzetten

- De weduwe of de kinderen financieel ondersteund werden uit de gildekas als er te weining erfenis was.

In een volgende stap zullen een aantal aanvullende registers worden opgevraagd en geanalyseerd, zodat mogelijke familieverbanden in kaart kunnen worden gebracht.